Projecten

2021-149: Implementatie toolbox middelengebruik in de forensische zorg

Het doel van deze implementatiecall is om de informatie die verkregen wordt uit een pre- en implementatiepilot te verwerken, zodat de eindgebruikers kunnen profiteren van de eerder ontwikkelde toolbox middelengebruik in de forensische zorg.

2017-52: Doorontwikkeling handelingsprotocol middelengebruik (Toolbox)

Dit betreft de doorontwikkeling van de handreiking over middelengebruik in forensisch klinische context. Hier wordt toegewerkt naar een handelingsprotocol dat meer praktische handvatten geeft aan het dagelijkse handelen.

Kwaliteit van leven

Aanbevelingen en praktische handvatten om de kwaliteit van leven van forensisch psychiatrische patiënten te verbeteren en te monitoren, overzichtelijk samengevat voor direct gebruik. Een concreet handelingsprotocol voor klinische en ambulante settings, gericht op het in kaart brengen én verbeteren van factoren die bijdragen aan de kwaliteit van leven van patiënten. Inzichten en praktische richtlijnen voor het omgaan met middelengebruik binnen de forensische zorg, met focus op maatwerk, belonen en het versterken van de kwaliteit van leven.

In ontwikkelingImplementeerbaarNieuw

2013-2: Handreiking problematisch middelengebruik klinisch

Een richtlijn voor professionals werkzaam in de forensische klinische setting, die werken met patiënten met problematisch middelengebruik als onderdeel van hun diagnose, gericht op recidive vermindering.

In ontwikkelingNieuw

Patronen in het gebruik van sociale media door forensische patiënten

Het doel is om (1) het gebruik van sociale media door de forensisch psychiatrische doelgroep in kaart brengen, inclusief mogelijke patronen en verschillen tussen subdoelgroepen, beveiligingsniveaus en beleidskaders. Daarnaast (2) de beleidsmatige regulering van sociale media binnen FPK’s/FPC’s te onderzoeken en hoe dit verschilt tussen beveiligingsniveaus, en wordt (3) inzicht verkregen in de ervaringen van zowel behandelaren als patiënten met betrekking tot het sociale media-gebruik en het bijbehorende beleid.

Methodische handreiking Forensische Sociotherapie

Het doel van dit project is bijdragen aan de professionalisering van de forensische sociotherapie door in co-creatie met het werkveld voor deze beroepsgroep een methodische handreiking te ontwikkelen, te testen en door te ontwikkelen.

In ontwikkelingImplementeerbaarNieuw

AI in de Forensische Zorg

Het doel van dit project is om te onderzoeken hoe verschillende vormen van AI op een verantwoorde, effectieve en duurzame manier kunnen worden ingezet in de klinische en ambulante forensische zorg, zowel in de jeugd- als volwassenensector.

Conceptualisatie literatuuronderzoek leef- en leerklimaat

Het doel van dit project is onder andere om inzicht te krijgen in het concept klimaat zoals dit in de literatuur en in de praktijk wordt gehanteerd in verschillende werkvelden en settingen.

In- en uitstroom in zorgketen forensische cliënten/patiënten met een LVB

Dit project brengt knelpunten en succesfactoren in kaart in de in‑, door‑ en uitstroom van forensische cliënten met een licht verstandelijke beperking binnen de zorgketen. Het onderzoek richt zich op stagnaties in doorstroom, terugkeer naar Borginstellingen en het vinden van passende vervolgzorg. De resultaten bieden concrete aanbevelingen om samenwerking en continuïteit van zorg voor deze doelgroep structureel te verbeteren.

Zicht op Agressie

Het doel van het onderzoek is om zicht te krijgen op agressie incidenten en de opvolging hiervan. In een handreiking worden met adviezen voor de praktijk, en worden aanbevelingen gedaan m.b.t. hoe forensische teams incidentmeldingen kunnen registreren, duiden en evalueren.

Elkaar goed begrijpen in de Forensische Zorg

Het project Elkaar goed begrijpen in de forensische zorg brengt in kaart hoe organisaties beter kunnen omgaan met taal‑ en cultuurverschillen in diagnostiek, risicotaxatie en behandeling. Door knelpunten en behoeften te onderzoeken bij anderstalige en cultureel diverse cliënten biedt het project aanknopingspunten voor diversiteitsensitief beleid. De uitkomsten ondersteunen zorgaanbieders bij het verbeteren van kwaliteit en effectiviteit van forensische zorg voor iedereen.

Van locatie veranderd: een onderzoek naar overplaatsingen in de Tbs

Dit project onderzoekt overplaatsingen binnen het tbs‑stelsel en de factoren die daaraan voorafgaan, met speciale aandacht voor behandelstagnatie. Het brengt in kaart welke klinische, organisatorische en juridische signalen een rol spelen en hoe overplaatsingen beter kunnen worden voorbereid of voorkomen. De inzichten helpen instellingen om tijdiger te interveniëren en behandeltrajecten consistenter te laten verlopen.

Evaluatieonderzoek implementatie Waaiermodel

Dit project onderzoekt wat werkt bij de implementatie van het Waaiermodel in de begeleiding van jongeren met complexe functioneringsproblemen. Het evaluatieonderzoek brengt in kaart onder welke voorwaarden het model bijdraagt aan meer regie, beter begrip van het traject en effectievere samenwerking tussen professionals. De inzichten helpen organisaties het Waaiermodel doelgericht en duurzaam toe te passen in de praktijk.

De effectiviteitspuzzel van eHealth

Het project De effectiviteitspuzzel van eHealth onderzocht wanneer en voor wie eHealth‑modules daadwerkelijk van meerwaarde zijn in de forensische behandeling. Door te kijken naar effectiviteit, gebruik, betrokkenheid en ervaren waarde biedt het project inzicht in waarom eHealth vaak minder oplevert dan verwacht. De resultaten geven concrete handvatten voor gerichtere inzet en betere implementatie van eHealth in de praktijk.

Deep

DEEP is een innovatieve eHealth‑interventie die forensische cliënten helpt om stress en spanning te reguleren met behulp van ademhalingsgerichte biofeedback in een meeslepende VR‑onderwaterwereld. Het project onderzoekt hoe en voor wie deze ervaringsgerichte interventie bijdraagt aan ontspanning, emotieregulatie en welzijn in de forensische zorg. Zo verkent DEEP de toegevoegde waarde van virtual reality als hulpmiddel binnen behandeling en begeleiding.

Forensische scherpte – De jas die iedereen past?!

Het project Forensische scherpte – De jas die iedereen past?! maakt het begrip forensische scherpte concreet en toepasbaar voor verschillende werkvelden binnen de forensische zorg. Het brengt in kaart welke kennis, vaardigheden en observatiebronnen professionals nodig hebben, en waar accenten verschillen per context. Daarmee biedt het project handvatten voor gerichte professionalisering, opleiding en supervisie.

Handreiking kracht- en herstelgericht werken in de forensische zorg

Dit project ontwikkelde een praktische handreiking voor kracht‑ en herstelgericht werken binnen de forensische zorg. De handreiking helpt professionals om herstel, hoop en eigen regie te verbinden met noodzakelijke forensische scherpte en risicomanagement. Zo biedt het project concrete handvatten voor herstelgericht werken in klinische, ambulante en PPC‑settings.

Handreiking warme overdracht

Het project Handreiking warme overdracht biedt forensische zorgprofessionals praktische ondersteuning bij het zorgvuldig en tijdig overdragen van cliënten binnen de keten. Op basis van een knelpuntenanalyse zijn een gemeenschappelijke begrippenlijst en een overdrachtsmodel in zes stappen ontwikkeld. Daarmee draagt het project bij aan betere samenwerking, continuïteit van zorg en veiligere informatie‑uitwisseling.

TechwijzerFZ

Een overzicht van de technologische middelen die beschikbaar of interessant zijn voor het forensische zorgveld en direct bruikbaar zijn in de behandeling en begeleiding van cliënten.

Neuropredictie in de forensische zorg: Een kwalitatieve analyse van ethische en juridische dilemma’s en co-creatie van handreikingen voor de praktijk

Dit project onderzocht de ethische en juridische dilemma’s rond neuropredictie in de forensische zorg. Samen met het werkveld zijn praktische handreikingen ontwikkeld voor verantwoord gebruik van neurotechnologie bij risicotaxatie en besluitvorming. De resultaten benadrukken dat menselijke beoordeling altijd leidend moet blijven en vormen een basis voor zorgvuldige toekomstige toepassing.

Kwaliteitsnetwerken

Kwaliteitsnetwerken brengen professionals uit de forensische zorg samen om kennis en ervaring te delen. Zo wordt gezamenlijk gewerkt aan het verbeteren van kwaliteit en vakmanschap in de praktijk.

Ontwikkeling van een handreiking voor werken met vrouwelijke plegers van terrorisme

Dit project ontwikkelde een empirisch onderbouwde handreiking voor professionals die werken met vrouwelijke plegers van terrorisme. Op basis van literatuuronderzoek, dossieranalyse en interviews biedt het project verdiepend inzicht in psychopathologie, beïnvloedbaarheid en identiteitsontwikkeling. De handreiking ondersteunt zorgvuldige begeleiding en re‑integratie van deze specifieke doelgroep.

Vaktherapie

Dit project bracht in kaart hoe vaktherapie werkt binnen de forensische zorg en welke interventies daarbij effectief worden ingezet. Door wetenschappelijk onderzoek te combineren met best practices uit de praktijk zijn werkingsmechanismen, interventies en meetinstrumenten systematisch verbonden. De resultaten bieden vaktherapeuten concrete, onderbouwde handvatten om doelgericht en transparant te werken.

Seksualiteitsbeleid bij forensische cliënten

Seksualiteit krijgt in de forensische zorg nog te weinig structurele aandacht, terwijl zowel cliënten als behandelaren aangeven dat dit een belangrijk én vaak gemist thema is. Binnen dit thema wordt gewerkt aan meer openheid, duidelijke richtlijnen en praktische ondersteuning om seksualiteit op een veilige, gezonde en passende manier te integreren in het forensische behandelklimaat. Deze handreiking biedt basis voor het ontwikkelen van passend seksualiteitsbeleid binnen gesloten forensische zorginstellingen. Deze handreiking ondersteunt professionals bij het bespreekbaar maken van gezonde seksualiteit bij cliënten met een LVB. Deze behandelmodule helpt patiënten en behandelaren om seksualiteit en relaties veilig en verantwoord te integreren in de behandeling.

E-modules Psycho-educatie

Hoe maak je psycho-educatie toegankelijk, effectief en bruikbaar binnen de forensische zorg? In dit project is onderzocht hoe e‑modules beter aansluiten bij de praktijk, zodat behandelaren en cliënten er echt mee verder kunnen.

Virtual Reality oefen-omgeving voor zedenplegers gericht op kinderen

Dit project onderzocht hoe een Virtual Reality‑oefenomgeving kan worden ingezet als aanvulling op de behandeling van zedenplegers gericht op kinderen. Met realistische, maar veilige VR‑scenario’s kunnen risicosituaties en dilemma’s worden geoefend die in de praktijk moeilijk nabootsbaar zijn. De VR‑omgeving blijkt van meerwaarde voor inzicht, bespreekbaarheid en het trainen van vaardigheden gericht op recidivepreventie.

Behandelen van vrouwen in forensische klinische zorg: Een vak apart?

Dit project ontwikkelde richtlijnen voor een gender‑responsieve behandeling van vrouwen in de forensische klinische zorg. Op basis van literatuuronderzoek, interviews met professionals en vrouwelijke patiënten en expertmeetings biedt de handreiking concrete aanknopingspunten voor effectievere en passender zorg. Zo ondersteunt het project behandelaren bij het beter aansluiten op de specifieke behoeften, risicofactoren en ervaringen van vrouwelijke patiënten.

Autismespectrumstoornis (ASS)

Dit project zal een overzicht opleveren van de neurocognitieve problemen en leerstijl van mensen met ASS en de invloed die dat heeft op de responsiviteit in gangbare interventies.

Vertaling van risicotaxatie naar risicomanagement

Dit project richtte zich op de cruciale vertaalslag van risicotaxatie naar concreet risicomanagement in de forensische praktijk. Het onderzocht hoe uitkomsten van risicotaxatie effectief kunnen worden omgezet in behandelkeuzes, interventies en veiligheidsmaatregelen. De resultaten bieden een inhoudelijke basis voor meer samenhangend en risicogestuurd werken in de forensische zorg.

Responsiviteit

Inzicht in factoren die behandelcontinuïteit, succes en recidive beïnvloeden bij forensische patiënten met ADHD, met focus op kennisintegratie en praktijkonderzoek. Verkenning van het responsiviteitsprincipe in de klinische forensische zorg, gericht op begripsbepaling en toepassing in de praktijk, met inzichten in de huidige wetenschappelijke beperkingen. Onderzoek naar de mate waarin trauma-responsiviteit wordt toegepast binnen de forensische zorg in Nederland, met aandacht voor verbetering in klinische praktijk en beleid.

Behoefteninventarisatie betrekken familie en andere naasten bij de forensische zorg

Dit project bracht in kaart hoe familie en andere naasten betrokken willen worden bij de behandeling van forensische cliënten. Vanuit het perspectief van naasten zelf zijn knelpunten, behoeften en randvoorwaarden onderzocht voor veilige en zinvolle samenwerking. De resultaten bieden concrete aanbevelingen voor betere communicatie, structurele betrokkenheid en vervolgonderzoek.

Niet-aangeboren hersenletsel (NAH)

Inzicht in de prevalentie en rol van niet-aangeboren hersenletsel (NAH) binnen de forensische populatie, inclusief een ontwikkeld screeningsinstrument en praktische handreiking. Vergroten van kennis over prevalentie, aard, ernst en oorzaken van NAH en het bijbehorende neurocognitief functioneren binnen de forensische psychiatrie.

Kennisagenda LVB en Rapid Realist Review

Wat werkt in de forensische zorg voor mensen met een licht verstandelijke beperking? Dit project combineert een kennisagenda met een rapid realist review om inzicht te krijgen in effectieve interventies en werkzame mechanismen.

Welke longitudinale onderzoeksvragen zijn relevant voor het forensische veld?

Dit project inventariseerde welke longitudinale onderzoeksvragen het meest relevant zijn voor de volwassen forensische zorg. Met behulp van een Delphi‑studie is een breed gedragen set prioritaire thema’s opgesteld die inzicht geven in ontwikkelingen en effecten over de tijd. De resultaten vormen een stevige basis voor toekomstige KFZ‑calls en gerichte onderzoeksprogrammering.

Forensische Leerlijn

De doelstelling van de Forensische Leerlijn is het bevorderen van de deskundigheid en het vakmanschap van de professionals in het forensische zorgveld.

Risicomanagement LVB

Cliënten met een LVB vragen om een andere benadering van risicomanagement. Binnen dit thema is een handreiking ontwikkeld die professionals helpt om risico’s beter te herkennen, te duiden en te vertalen naar passende begeleiding en bejegening.

Handreiking indicatiestelling forensische zorg voor LVB

Het project Handreiking indicatiestelling forensische zorg voor LVB ondersteunt professionals bij het zorgvuldig vaststellen van LVB‑problematiek binnen de forensische keten. De handreiking benadrukt dat indicatiestelling meer vraagt dan alleen een IQ‑score en biedt handvatten om ook adaptieve en sociaal‑emotionele factoren mee te wegen. Zo draagt het project bij aan passendere plaatsing en effectievere behandeling van LVB‑cliënten.

Implementatietraject duurzame verbinding

Het project Implementatietraject duurzame verbinding richtte zich op het toepassen van een relationele werkwijze die cliënten ook ná afloop van de behandeling in beeld houdt. Door betrokken zorgverlenen en contact na behandeling te borgen, wordt de kans op terugval en recidive verminderd. De implementatie leverde praktijkervaringen en een handreiking op voor duurzame toepassing in andere forensische instellingen.

Mind/Bridge the Gap

‘Mind the Gap’ brengt helder in kaart welke knelpunten professionals en patiënten ervaren bij de continuïteit van forensische zorg, vooral in de overgang naar vervolgvoorzieningen en re-integratie. 'Bridge the gap' ondersteunt betere in-, door- en uitstroom met praktische tools voor trajectplanning binnen de forensische zorg.

Transcranial Direct Current Stimulation (tDCS) als nieuwe interventie voor het reduceren van gewelddadige recidive

Dit project verkende transcraniële gelijkstroomstimulatie (tDCS) als innovatieve aanvulling op bestaande behandelingen om gewelddadig gedrag en recidiverisico te verminderen. Door neuromodulatie te koppelen aan agressieregulatie en impulscontrole werd onderzocht of deze methode toepasbaar en veilig is binnen de forensische praktijk. Het project vormt een eerste stap in het benutten van neurowetenschappelijke interventies in de forensische zorg. [kfz.nl]

Seeking Safety

Seeking Safety biedt een speciaal ontwikkelde LVB-variant voor forensische patiënten met zowel trauma- als verslavingsproblematiek, zodat zij passende en beter hanteerbare zorg krijgen.

Het ontwikkelen van de DROS 2.0

Het project DROS 2.0 richtte zich op het doorontwikkelen van een bestaand instrument voor het monitoren van behandelvoortgang en dynamisch risico bij cliënten met een LVB of SG‑LVB. De vernieuwde versie vult belangrijke lacunes aan, waaronder internaliserende problematiek en risicovol gedrag. DROS 2.0 is daarmee beter inzetbaar voor zowel behandelplanning als risicotaxatie in de praktijk

Goed ernaast

Zorgen voor iemand in de forensische psychiatrie raakt ook de mensen om hem of haar heen. Goed Ernaast biedt naasten herkenning, steun en praktische handvatten om met deze impact om te gaan. Een laagdrempelige e‑module die helpt om balans te vinden, grenzen te stellen en goed voor jezelf te blijven zorgen.

Behandelvoortgang

Dit project richt zich op het beter meten van behandelvoortgang in de forensische zorg, specifiek voor doelgroepen waarvoor bestaande meetinstrumenten tekortschieten. Door passende instrumenten en concrete adviezen te ontwikkelen, krijgen behandelaren beter zicht op risico’s, herstel en verandering. Zo ondersteunt het project meer onderbouwde behandelkeuzes en kwaliteitsverbetering in de praktijk.

Forensische High & Intensive Care  (FHIC)

De Forensische High & Intensive Care (FHIC) biedt een vernieuwende aanpak voor forensische patiënten in crisis, gericht op herstel en het verminderen van repressie. Het model creëert een veilig, open leef- en werkklimaat waarin professionals kunnen opschalen wanneer nodig, zonder zwaarder in te grijpen dan noodzakelijk. Een reflectiemethode ondersteunt forensische professionals bij cultuurverandering en ethische vraagstukken in de praktijk. Daarnaast richt een project zicht op het beter begrijpen van agressie-incidenten en deze te vertalen naar concrete verbeteracties.

Ervaringsdeskundigheid

Het belang en mogelijkheden van ervaringsdeskundigen binnen de forensische psychiatrie zijn hier in kaart gebracht, met het oog op praktische toepassingsmogelijkheden en beperkingen die in deze specifieke sector een rol spelen.

Competentieset forensisch sociaal professional

Het project Competentieset forensisch sociaal professional ontwikkelde een helder en toepasbaar competentieprofiel voor professionals die werken in justitiële en gedwongen zorgkaders. De set beschrijft zeven forensisch‑specifieke competenties die aanvullend zijn op reguliere sociaal‑agogische beroepsprofielen. Hiermee biedt het project een concrete basis voor scholing, professionele ontwikkeling en kwaliteitsverbetering in de praktijk.

Ontwikkeling handreiking voor de behandeling van (chronische) insomnie bij patiënten van forensische afdelingen

Dit project ontwikkelde een forensisch toepasbare handreiking voor de behandeling van (chronische) insomnie bij patiënten op forensisch psychiatrische afdelingen. Op basis van onderzoek naar slaapkwaliteit en klachten werd een aangepaste variant van cognitieve gedragstherapie voor insomnie (CGT‑I) uitgewerkt. De handreiking ondersteunt professionals bij het verbeteren van slaap, emotieregulatie en behandeluitkomsten binnen de forensische context. [kfz.nl]

Sociotherapeutisch milieu

Het project Sociotherapeutisch milieu brengt in kaart welke elementen bepalend zijn voor een effectief en veilig behandelklimaat binnen forensisch‑psychiatrische klinieken. Door literatuuronderzoek en praktijkonderzoek zijn de werkzame factoren van sociotherapie inzichtelijk gemaakt. De resultaten vormen een belangrijke basis voor scholing, risicomanagement en verdere professionalisering van het forensisch sociotherapeutisch handelen

Zeden

Zedendelinquenten vormen een complexe subgroep door emotionele en maatschappelijke lading en grote interne diversiteit. Hoewel zij overeenkomsten hebben met andere delinquenten, bestaan er belangrijke verschillen in recidiverisico en behandelbaarheid.

Delictanalyse

De Delictanalyse (2025) biedt een diepgaande en actuele methode voor het analyseren van complexe delicten binnen forensische settings zoals Tbs. De Verkorte Delictanalyse maakt delictanalyse praktisch en toepasbaar voor diverse doelgroepen, van polikliniek tot gevangeniswezen. De aangepaste (V)DA ondersteunt professionals bij delictanalyse voor cliënten met een licht verstandelijke beperking (LVB).

Schema Focused therapie – Helpers en Helden

Schema Focused Therapy (SFT) is een behandelinterventie gebaseerd op schema-therapie psychotherapie, gericht op het herkennen en veranderen van disfunctionele schema’s – diepgewortelde patronen van gevoelens, gedachten en gedrag die vaak ontstaan in de jeugd. Voor de forensische psychiatrie is een aangepaste variant ontwikkeld voor cliënten met cluster B persoonlijkheidsstoornissen, paranoïde persoonlijkheidsstoornis of psychopathie, waarbij sprake is van een matig tot hoog recidiverisico. In 2015 is deze interventie erkend door de Erkenningscommissie Gedragsinterventies Justitie. De eindproducten zijn niet vrij beschikbaar en er dient een training gevolgd te worden voor het geven van SFT.

E-health: Zelfscore app

Het project E‑health: Zelfscore app ontwikkelde een digitale applicatie waarmee forensisch psychiatrische patiënten actief hun eigen behandelvoortgang kunnen monitoren. Door kernitems uit risicotaxatie‑instrumenten te vertalen naar begrijpelijke zelfscorevragen krijgen cliënten inzicht in hun risico‑ en beschermende factoren. De visuele weergave ondersteunt het gesprek met de behandelaar en versterkt behandelmotivatie en eigenaarschap

Ontwikkelingsstoornissen

Het project Ontwikkelingsstoornissen bracht in kaart welke kennis, producten en interventies ontbreken voor forensische cliënten met ASS en/of ADHD. Via literatuuronderzoek en interviews met professionals en cliënten zijn knelpunten rond diagnostiek, behandeling en risicomanagement geïnventariseerd. De resultaten vormen een belangrijke basis voor gerichte vervolgonderzoeken en nieuwe projectcalls binnen KFZ

Verlofhulp

Een digitale applicatie die forensisch psychiatrische patiënten ondersteunt tijdens verlof, met gepersonaliseerde vragen, monitoring van afspraken en praktische adviezen om zelfregie en veiligheid te vergroten. Pilotonderzoek naar een vereenvoudigde versie van de Verlofhulp, gericht op gebruiksvriendelijkheid, effectiviteit en voorbereiding op bredere implementatie binnen organisaties.

Grip op Agressie (GoA)

Grip op Agressie (GoA) biedt een erkend behandelprogramma dat mensen met een LVB helpt agressie te herkennen, beheersen en terugval te voorkomen. Zowel de klinische als ambulante variant zijn vernieuwd met actuele inzichten en praktische materialen voor effectieve gedragsverandering.

Slachtofferbewust werken

Dit project richt zich op het ontwikkelen van slachtofferbewust werken binnen de forensische zorg, met oog voor de belangen en behoeften van slachtoffers, nabestaanden én daders. Met een praktische handreiking krijgen professionals houvast om zorgvuldig om te gaan met informatie, contact en mogelijke confrontaties. Zo draagt het project bij aan meer zorgvuldige afwegingen, betere samenwerking in de keten en recht doen aan alle betrokkenen.

Agressief gedrag vanuit het perspectief van mensen met een LVB: een voorstudie naar ervaringsdeskundigheid binnen de forensische behandeling voor LVB

Het project Agressief gedrag vanuit het perspectief van mensen met een LVB brengt de ervaringskennis van cliënten zelf in kaart over de oorzaken en betekenis van hun grensoverschrijdend gedrag. Door interviews en literatuuronderzoek laat het zien hoe persoonlijke, sociale en omgevingsfactoren vanuit cliëntperspectief samenkomen. Deze inzichten vormen een waardevolle basis voor meer persoonsgerichte begeleiding en behandeling in de forensische LVB‑praktijk.