Neuropredictie in de forensische zorg: Een kwalitatieve analyse van ethische en juridische dilemma’s en co-creatie van handreikingen voor de praktijk
Doelgroep
Dit project is relevant voor professionals en organisaties binnen de forensische zorg die overwegen neurotechnologieën — en specifiek neuropredictie — in te zetten bij risicotaxatie, besluitvorming of behandeling, en die behoefte hebben aan handvatten om verantwoord met de ethische en juridische implicaties om te gaan.
Doel
Het doel van dit project was om te onderzoeken welke ethische en juridische dilemma’s ontstaan bij het gebruik van neuropredictie‑technologieën binnen de forensische zorg, en om samen met het veld praktische handreikingen te ontwikkelen voor verantwoord gebruik.
Neuropredictie — het gebruik van neurobiologische data om gedrag of risico in te schatten — is een opkomende ontwikkeling. Omdat beslissingen in de forensische zorg directe gevolgen hebben voor cliënten, is er grote behoefte aan inzicht in:
- de risico’s en onzekerheden rondom deze technologie,
- de impact op privacy, autonomie en rechtspositie,
- grenzen aan betrouwbaarheid,
- en voorwaarden voor zorgvuldig gebruik.
Het project beoogde een fundament te leggen voor een toekomstig kader waarin neurotechnologie op een rechtvaardige, transparante en proportionele manier kan worden toegepast.
Resultaten
Het onderzoek bracht in kaart dat neuropredictie binnen de forensische zorg nog in een zeer vroege fase zit en dat gebruik zich vooral beperkt tot verkennende toepassingen. Tegelijkertijd bleek dat zowel professionals als experts zorgen hebben over bias in data, ondoorzichtige algoritmes en het risico dat AI‑ of neurotechnologische systemen te veel gewicht krijgen in beslissingen. Er is brede consensus dat menselijke beoordeling altijd leidend moet blijven.
Het project leverde de volgende belangrijke opbrengsten op:
- Een kwalitatieve analyse van ethische en juridische dilemma’s, gebaseerd op expertinterviews en literatuur;
- Handreikingen voor de praktijk, ontwikkeld via co‑creatie met het werkveld, gericht op verantwoord gebruik van neuropredictie;
- Concrete aanbevelingen om:
- voorbij te gaan aan een te smalle focus op risicotaxatie,
- ontwikkelingen rond neuro‑AI kritisch te blijven volgen,
- en de menselijke maat altijd centraal te stellen, waarbij technologie nooit het eindbesluit mag bepalen.
De bevindingen benadrukken dat invoering van neuropredictie alleen mogelijk is met voortdurende monitoring, toetsing van betrouwbaarheid en zorgvuldige inbedding in forensische besluitvormingsprocessen.
Uitvoerende partij: Erasmus Universiteit Rotterdam in samenwerking met Universiteit van Tilburg, NIFP, Amsterdam UMC, PPC/PI Vught, Fivoor en Expertisecentrum Ervaringsdeskundigheid.
Eindproducten
Implementatiesubsidie
Wil jouw organisatie implementatiesubsidie aanvragen voor het implementeren van een KFZ-product? Dat kan! Meer informatie over de implementatiesubsidie is hier te vinden.