Projecten

2021-149: Implementatie toolbox middelengebruik in de forensische zorg

Het doel van deze implementatiecall is om de informatie die verkregen wordt uit een pre- en implementatiepilot te verwerken, zodat de eindgebruikers kunnen profiteren van de eerder ontwikkelde toolbox middelengebruik in de forensische zorg.

2017-52: Doorontwikkeling handelingsprotocol middelengebruik (Toolbox)

Dit betreft de doorontwikkeling van de handreiking over middelengebruik in forensisch klinische context. Hier wordt toegewerkt naar een handelingsprotocol dat meer praktische handvatten geeft aan het dagelijkse handelen.

Kwaliteit van leven

Aanbevelingen en praktische handvatten om de kwaliteit van leven van forensisch psychiatrische patiënten te verbeteren en te monitoren, overzichtelijk samengevat voor direct gebruik. Een concreet handelingsprotocol voor klinische en ambulante settings, gericht op het in kaart brengen én verbeteren van factoren die bijdragen aan de kwaliteit van leven van patiënten. Inzichten en praktische richtlijnen voor het omgaan met middelengebruik binnen de forensische zorg, met focus op maatwerk, belonen en het versterken van de kwaliteit van leven.

In ontwikkelingImplementeerbaarNieuw

2013-1: Leefstijltraining Justitiabelen i.c.m. contingency management

Dit betreft een protocol over de bruikbaarheid en toepasbaarheid van contingency management gecombineerd met cognitieve gedragstherapie voor middelengebruik in de ambulante forensische (verslavings)zorg.

AI in de Forensische Zorg

Het doel van dit project is om te onderzoeken hoe verschillende vormen van AI op een verantwoorde, effectieve en duurzame manier kunnen worden ingezet in de klinische en ambulante forensische zorg, zowel in de jeugd- als volwassenensector.

Conceptualisatie literatuuronderzoek leef- en leerklimaat

Het doel van dit project is onder andere om inzicht te krijgen in het concept klimaat zoals dit in de literatuur en in de praktijk wordt gehanteerd in verschillende werkvelden en settingen.

In- en uitstroom in zorgketen forensische cliënten/patiënten met een LVB

Dit project brengt knelpunten en succesfactoren in kaart in de in‑, door‑ en uitstroom van forensische cliënten met een licht verstandelijke beperking binnen de zorgketen. Het onderzoek richt zich op stagnaties in doorstroom, terugkeer naar Borginstellingen en het vinden van passende vervolgzorg. De resultaten bieden concrete aanbevelingen om samenwerking en continuïteit van zorg voor deze doelgroep structureel te verbeteren.

Elkaar goed begrijpen in de Forensische Zorg

Het project Elkaar goed begrijpen in de forensische zorg brengt in kaart hoe organisaties beter kunnen omgaan met taal‑ en cultuurverschillen in diagnostiek, risicotaxatie en behandeling. Door knelpunten en behoeften te onderzoeken bij anderstalige en cultureel diverse cliënten biedt het project aanknopingspunten voor diversiteitsensitief beleid. De uitkomsten ondersteunen zorgaanbieders bij het verbeteren van kwaliteit en effectiviteit van forensische zorg voor iedereen.

Evaluatieonderzoek implementatie Waaiermodel

Dit project onderzoekt wat werkt bij de implementatie van het Waaiermodel in de begeleiding van jongeren met complexe functioneringsproblemen. Het evaluatieonderzoek brengt in kaart onder welke voorwaarden het model bijdraagt aan meer regie, beter begrip van het traject en effectievere samenwerking tussen professionals. De inzichten helpen organisaties het Waaiermodel doelgericht en duurzaam toe te passen in de praktijk.

De effectiviteitspuzzel van eHealth

Het project De effectiviteitspuzzel van eHealth onderzocht wanneer en voor wie eHealth‑modules daadwerkelijk van meerwaarde zijn in de forensische behandeling. Door te kijken naar effectiviteit, gebruik, betrokkenheid en ervaren waarde biedt het project inzicht in waarom eHealth vaak minder oplevert dan verwacht. De resultaten geven concrete handvatten voor gerichtere inzet en betere implementatie van eHealth in de praktijk.

Deep

DEEP is een innovatieve eHealth‑interventie die forensische cliënten helpt om stress en spanning te reguleren met behulp van ademhalingsgerichte biofeedback in een meeslepende VR‑onderwaterwereld. Het project onderzoekt hoe en voor wie deze ervaringsgerichte interventie bijdraagt aan ontspanning, emotieregulatie en welzijn in de forensische zorg. Zo verkent DEEP de toegevoegde waarde van virtual reality als hulpmiddel binnen behandeling en begeleiding.

Forensische scherpte – De jas die iedereen past?!

Het project Forensische scherpte – De jas die iedereen past?! maakt het begrip forensische scherpte concreet en toepasbaar voor verschillende werkvelden binnen de forensische zorg. Het brengt in kaart welke kennis, vaardigheden en observatiebronnen professionals nodig hebben, en waar accenten verschillen per context. Daarmee biedt het project handvatten voor gerichte professionalisering, opleiding en supervisie.

Handreiking kracht- en herstelgericht werken in de forensische zorg

Dit project ontwikkelde een praktische handreiking voor kracht‑ en herstelgericht werken binnen de forensische zorg. De handreiking helpt professionals om herstel, hoop en eigen regie te verbinden met noodzakelijke forensische scherpte en risicomanagement. Zo biedt het project concrete handvatten voor herstelgericht werken in klinische, ambulante en PPC‑settings.

Handreiking warme overdracht

Het project Handreiking warme overdracht biedt forensische zorgprofessionals praktische ondersteuning bij het zorgvuldig en tijdig overdragen van cliënten binnen de keten. Op basis van een knelpuntenanalyse zijn een gemeenschappelijke begrippenlijst en een overdrachtsmodel in zes stappen ontwikkeld. Daarmee draagt het project bij aan betere samenwerking, continuïteit van zorg en veiligere informatie‑uitwisseling.

TechwijzerFZ

Een overzicht van de technologische middelen die beschikbaar of interessant zijn voor het forensische zorgveld en direct bruikbaar zijn in de behandeling en begeleiding van cliënten.

Neuropredictie in de forensische zorg: Een kwalitatieve analyse van ethische en juridische dilemma’s en co-creatie van handreikingen voor de praktijk

Dit project onderzocht de ethische en juridische dilemma’s rond neuropredictie in de forensische zorg. Samen met het werkveld zijn praktische handreikingen ontwikkeld voor verantwoord gebruik van neurotechnologie bij risicotaxatie en besluitvorming. De resultaten benadrukken dat menselijke beoordeling altijd leidend moet blijven en vormen een basis voor zorgvuldige toekomstige toepassing.

Meten is weten: een pilotstudie naar de inzet van wearables ter ondersteuning van agressieregulatietherapie

Dit project onderzocht hoe wearables kunnen bijdragen aan agressieregulatietherapie in de forensische zorg. Door het meten van fysiologische signalen krijgen cliënten meer inzicht in oplopende spanning en leren zij eerder ingrijpen met passende copingstrategieën. De pilot laat zien dat biofeedback een waardevolle, ervaringsgerichte aanvulling kan zijn op bestaande therapieën.

Kwaliteitsnetwerken

Kwaliteitsnetwerken brengen professionals uit de forensische zorg samen om kennis en ervaring te delen. Zo wordt gezamenlijk gewerkt aan het verbeteren van kwaliteit en vakmanschap in de praktijk.

Ontwikkeling van een handreiking voor werken met vrouwelijke plegers van terrorisme

Dit project ontwikkelde een empirisch onderbouwde handreiking voor professionals die werken met vrouwelijke plegers van terrorisme. Op basis van literatuuronderzoek, dossieranalyse en interviews biedt het project verdiepend inzicht in psychopathologie, beïnvloedbaarheid en identiteitsontwikkeling. De handreiking ondersteunt zorgvuldige begeleiding en re‑integratie van deze specifieke doelgroep.

Vaktherapie

Dit project bracht in kaart hoe vaktherapie werkt binnen de forensische zorg en welke interventies daarbij effectief worden ingezet. Door wetenschappelijk onderzoek te combineren met best practices uit de praktijk zijn werkingsmechanismen, interventies en meetinstrumenten systematisch verbonden. De resultaten bieden vaktherapeuten concrete, onderbouwde handvatten om doelgericht en transparant te werken.

Seksualiteitsbeleid bij forensische cliënten

Seksualiteit krijgt in de forensische zorg nog te weinig structurele aandacht, terwijl zowel cliënten als behandelaren aangeven dat dit een belangrijk én vaak gemist thema is. Binnen dit thema wordt gewerkt aan meer openheid, duidelijke richtlijnen en praktische ondersteuning om seksualiteit op een veilige, gezonde en passende manier te integreren in het forensische behandelklimaat. Deze handreiking biedt basis voor het ontwikkelen van passend seksualiteitsbeleid binnen gesloten forensische zorginstellingen. Deze handreiking ondersteunt professionals bij het bespreekbaar maken van gezonde seksualiteit bij cliënten met een LVB. Deze behandelmodule helpt patiënten en behandelaren om seksualiteit en relaties veilig en verantwoord te integreren in de behandeling.

E-modules Psycho-educatie

Hoe maak je psycho-educatie toegankelijk, effectief en bruikbaar binnen de forensische zorg? In dit project is onderzocht hoe e‑modules beter aansluiten bij de praktijk, zodat behandelaren en cliënten er echt mee verder kunnen.

Autismespectrumstoornis (ASS)

Dit project zal een overzicht opleveren van de neurocognitieve problemen en leerstijl van mensen met ASS en de invloed die dat heeft op de responsiviteit in gangbare interventies.

Vertaling van risicotaxatie naar risicomanagement

Dit project richtte zich op de cruciale vertaalslag van risicotaxatie naar concreet risicomanagement in de forensische praktijk. Het onderzocht hoe uitkomsten van risicotaxatie effectief kunnen worden omgezet in behandelkeuzes, interventies en veiligheidsmaatregelen. De resultaten bieden een inhoudelijke basis voor meer samenhangend en risicogestuurd werken in de forensische zorg.

Werken met de reclasseringscliënt op afstand

Deze KFZ‑handreiking bundelt best practices en concrete do’s & don’ts voor het effectief werken op afstand met reclasseringscliënten. Het document helpt professionals bij het vormgeven van online contact, zodat begeleiding en toezicht ook digitaal verantwoord en werkbaar blijven.

Responsiviteit

Inzicht in factoren die behandelcontinuïteit, succes en recidive beïnvloeden bij forensische patiënten met ADHD, met focus op kennisintegratie en praktijkonderzoek. Verkenning van het responsiviteitsprincipe in de klinische forensische zorg, gericht op begripsbepaling en toepassing in de praktijk, met inzichten in de huidige wetenschappelijke beperkingen. Onderzoek naar de mate waarin trauma-responsiviteit wordt toegepast binnen de forensische zorg in Nederland, met aandacht voor verbetering in klinische praktijk en beleid.

Behoefteninventarisatie betrekken familie en andere naasten bij de forensische zorg

Dit project bracht in kaart hoe familie en andere naasten betrokken willen worden bij de behandeling van forensische cliënten. Vanuit het perspectief van naasten zelf zijn knelpunten, behoeften en randvoorwaarden onderzocht voor veilige en zinvolle samenwerking. De resultaten bieden concrete aanbevelingen voor betere communicatie, structurele betrokkenheid en vervolgonderzoek.

Niet-aangeboren hersenletsel (NAH)

Inzicht in de prevalentie en rol van niet-aangeboren hersenletsel (NAH) binnen de forensische populatie, inclusief een ontwikkeld screeningsinstrument en praktische handreiking. Vergroten van kennis over prevalentie, aard, ernst en oorzaken van NAH en het bijbehorende neurocognitief functioneren binnen de forensische psychiatrie.

Kennisagenda LVB en Rapid Realist Review

Wat werkt in de forensische zorg voor mensen met een licht verstandelijke beperking? Dit project combineert een kennisagenda met een rapid realist review om inzicht te krijgen in effectieve interventies en werkzame mechanismen.

Welke longitudinale onderzoeksvragen zijn relevant voor het forensische veld?

Dit project inventariseerde welke longitudinale onderzoeksvragen het meest relevant zijn voor de volwassen forensische zorg. Met behulp van een Delphi‑studie is een breed gedragen set prioritaire thema’s opgesteld die inzicht geven in ontwikkelingen en effecten over de tijd. De resultaten vormen een stevige basis voor toekomstige KFZ‑calls en gerichte onderzoeksprogrammering.

Forensische Leerlijn

De doelstelling van de Forensische Leerlijn is het bevorderen van de deskundigheid en het vakmanschap van de professionals in het forensische zorgveld.

Handreiking indicatiestelling forensische zorg voor LVB

Het project Handreiking indicatiestelling forensische zorg voor LVB ondersteunt professionals bij het zorgvuldig vaststellen van LVB‑problematiek binnen de forensische keten. De handreiking benadrukt dat indicatiestelling meer vraagt dan alleen een IQ‑score en biedt handvatten om ook adaptieve en sociaal‑emotionele factoren mee te wegen. Zo draagt het project bij aan passendere plaatsing en effectievere behandeling van LVB‑cliënten.

Mind/Bridge the Gap

‘Mind the Gap’ brengt helder in kaart welke knelpunten professionals en patiënten ervaren bij de continuïteit van forensische zorg, vooral in de overgang naar vervolgvoorzieningen en re-integratie. 'Bridge the gap' ondersteunt betere in-, door- en uitstroom met praktische tools voor trajectplanning binnen de forensische zorg.

Transcranial Direct Current Stimulation (tDCS) als nieuwe interventie voor het reduceren van gewelddadige recidive

Dit project verkende transcraniële gelijkstroomstimulatie (tDCS) als innovatieve aanvulling op bestaande behandelingen om gewelddadig gedrag en recidiverisico te verminderen. Door neuromodulatie te koppelen aan agressieregulatie en impulscontrole werd onderzocht of deze methode toepasbaar en veilig is binnen de forensische praktijk. Het project vormt een eerste stap in het benutten van neurowetenschappelijke interventies in de forensische zorg. [kfz.nl]

Seeking Safety

Seeking Safety biedt een speciaal ontwikkelde LVB-variant voor forensische patiënten met zowel trauma- als verslavingsproblematiek, zodat zij passende en beter hanteerbare zorg krijgen.

Het ontwikkelen van de DROS 2.0

Het project DROS 2.0 richtte zich op het doorontwikkelen van een bestaand instrument voor het monitoren van behandelvoortgang en dynamisch risico bij cliënten met een LVB of SG‑LVB. De vernieuwde versie vult belangrijke lacunes aan, waaronder internaliserende problematiek en risicovol gedrag. DROS 2.0 is daarmee beter inzetbaar voor zowel behandelplanning als risicotaxatie in de praktijk

Goed ernaast

Zorgen voor iemand in de forensische psychiatrie raakt ook de mensen om hem of haar heen. Goed Ernaast biedt naasten herkenning, steun en praktische handvatten om met deze impact om te gaan. Een laagdrempelige e‑module die helpt om balans te vinden, grenzen te stellen en goed voor jezelf te blijven zorgen.

Middelengebruik in reclasseringscontext

Wat is de actuele stand van kennis over de relatie tussen middelengebruik en criminaliteit? Deze literatuurstudie biedt inzicht én concrete aanbevelingen voor toezicht, risicomanagement en de professionalisering van (verslavings)reclasseringswerkers. Hoe ga je in de praktijk om met de samenhang tussen middelengebruik en criminaliteit? Dit handelingsprotocol ondersteunt (verslavings)reclasseringswerkers met duidelijke richtlijnen voor effectief handelen.

Blended module voor relationeel geweld

Het project Blended module voor relationeel geweld ontwikkelde een flexibel en digitaal ondersteund behandelprogramma voor cliënten betrokken bij (huiselijk) relationeel geweld. De module combineert online oefeningen en psycho‑educatie met face‑to‑face behandeling en kan desgewenst ook partners betrekken. Met een handboek en implementatiestappenplan biedt het project een praktisch toepasbare oplossing voor de dagelijkse behandelpraktijk.

Behandelvoortgang

Dit project richt zich op het beter meten van behandelvoortgang in de forensische zorg, specifiek voor doelgroepen waarvoor bestaande meetinstrumenten tekortschieten. Door passende instrumenten en concrete adviezen te ontwikkelen, krijgen behandelaren beter zicht op risico’s, herstel en verandering. Zo ondersteunt het project meer onderbouwde behandelkeuzes en kwaliteitsverbetering in de praktijk.

Forensische FACT LVB

Het project Forensische FACT LVB richtte zich op het toepassen en doorontwikkelen van het (F)ACT‑model voor forensische cliënten met een licht verstandelijke beperking. Door expertise uit de GGZ en gehandicaptenzorg te combineren, werd ambulante zorg beter afgestemd op deze specifieke doelgroep. Het project leverde waardevolle praktijkervaringen en concrete implementatieproducten op voor duurzame inzet van (F)ACT LVB.

Behandeling van seksueel grensoverschrijdend gedrag bij cliënten met een LVB

Het project Behandeling van seksueel grensoverschrijdend gedrag bij cliënten met een LVB ontwikkelde de interventie ‘Pas op de grens’, speciaal afgestemd op de ambulante behandeling van deze doelgroep. De cognitief‑gedragsmatige aanpak sluit aan bij de leerstijl van cliënten met een licht verstandelijke beperking en richt zich op het verminderen van recidiverisico. Het programma is erkend door de Erkenningscommissie Gedragsinterventies Justitie en biedt behandelaren een flexibel en praktisch inzetbaar instrument.

Ervaringsdeskundigheid

Het belang en mogelijkheden van ervaringsdeskundigen binnen de forensische psychiatrie zijn hier in kaart gebracht, met het oog op praktische toepassingsmogelijkheden en beperkingen die in deze specifieke sector een rol spelen.

Competentieset forensisch sociaal professional

Het project Competentieset forensisch sociaal professional ontwikkelde een helder en toepasbaar competentieprofiel voor professionals die werken in justitiële en gedwongen zorgkaders. De set beschrijft zeven forensisch‑specifieke competenties die aanvullend zijn op reguliere sociaal‑agogische beroepsprofielen. Hiermee biedt het project een concrete basis voor scholing, professionele ontwikkeling en kwaliteitsverbetering in de praktijk.

Zeden

Zedendelinquenten vormen een complexe subgroep door emotionele en maatschappelijke lading en grote interne diversiteit. Hoewel zij overeenkomsten hebben met andere delinquenten, bestaan er belangrijke verschillen in recidiverisico en behandelbaarheid.

Schema Focused therapie – Helpers en Helden

Schema Focused Therapy (SFT) is een behandelinterventie gebaseerd op schema-therapie psychotherapie, gericht op het herkennen en veranderen van disfunctionele schema’s – diepgewortelde patronen van gevoelens, gedachten en gedrag die vaak ontstaan in de jeugd. Voor de forensische psychiatrie is een aangepaste variant ontwikkeld voor cliënten met cluster B persoonlijkheidsstoornissen, paranoïde persoonlijkheidsstoornis of psychopathie, waarbij sprake is van een matig tot hoog recidiverisico. In 2015 is deze interventie erkend door de Erkenningscommissie Gedragsinterventies Justitie. De eindproducten zijn niet vrij beschikbaar en er dient een training gevolgd te worden voor het geven van SFT.

Ambulante risicotaxatie-instrument FARE

Welke factoren voorspellen recidive in de ambulante forensische zorg? Dit onderzoek leidde tot de ontwikkeling van de FARE: een specifiek risicotaxatie-instrument voor deze doelgroep. Is de FARE een betrouwbaar instrument in de praktijk? Deze studie toont aan dat de FARE geschikt is voor risicotaxatie én ROM binnen de ambulante forensische setting. Hoe verbeter je een risicotaxatie-instrument? In dit project is de FARE doorontwikkeld naar versie 3, met een sterkere psychometrische kwaliteit en betere toepasbaarheid in de praktijk.

Ontwikkelingsstoornissen

Het project Ontwikkelingsstoornissen bracht in kaart welke kennis, producten en interventies ontbreken voor forensische cliënten met ASS en/of ADHD. Via literatuuronderzoek en interviews met professionals en cliënten zijn knelpunten rond diagnostiek, behandeling en risicomanagement geïnventariseerd. De resultaten vormen een belangrijke basis voor gerichte vervolgonderzoeken en nieuwe projectcalls binnen KFZ

Krachtgericht werken binnen de maatschappelijke opvang en beschermd wonen

Onderzoek naar factoren die bijdragen aan een veilig leefklimaat in de maatschappelijke opvang, met praktische handvatten in een werkboek voor professionals om veiligheid en resocialisatie te versterken. Verkenning van dilemma’s bij krachtgericht werken met forensische cliënten in de opvang, op basis van literatuur, interviews en reflectiebijeenkomsten over thema’s als veiligheid, huisvesting en middelengebruik. Onderzoek naar de toepassing van inzichten uit eerder onderzoek, gericht op het implementeren van methoden om professionals te ondersteunen bij complexe praktijkdilemma’s in de opvang.

Partnergeweld

Inzicht in wat bekend is over psychopathologie bij partners van plegers van relationeel geweld, met aandacht voor kennislacunes en het ontbreken van duidelijke typologieën. Onderzoek naar de relatie tussen psychopathologie en wederkerig partnergeweld, met focus op het beter in kaart brengen van typen partners en hun kenmerken.

GRIP-app

Hoe herken en beheers je stress en boosheid beter? De GRIP-app helpt cliënten met het signaleren, monitoren en reguleren van emoties, en ondersteunt zo preventie van escalatie. Werkt de GRIP-app bij het verminderen van huiselijk geweld? Deze studie onderzoekt de inzet van biofeedback en laat zien hoe technologie, mits goed toegepast, de behandeling kan versterken.

Slachtofferbewust werken

Dit project richt zich op het ontwikkelen van slachtofferbewust werken binnen de forensische zorg, met oog voor de belangen en behoeften van slachtoffers, nabestaanden én daders. Met een praktische handreiking krijgen professionals houvast om zorgvuldig om te gaan met informatie, contact en mogelijke confrontaties. Zo draagt het project bij aan meer zorgvuldige afwegingen, betere samenwerking in de keten en recht doen aan alle betrokkenen.