Projecten

2021-149: Implementatie toolbox middelengebruik in de forensische zorg

Het doel van deze implementatiecall is om de informatie die verkregen wordt uit een pre- en implementatiepilot te verwerken, zodat de eindgebruikers kunnen profiteren van de eerder ontwikkelde toolbox middelengebruik in de forensische zorg.

Kwaliteit van leven

Aanbevelingen en praktische handvatten om de kwaliteit van leven van forensisch psychiatrische patiënten te verbeteren en te monitoren, overzichtelijk samengevat voor direct gebruik. Een concreet handelingsprotocol voor klinische en ambulante settings, gericht op het in kaart brengen én verbeteren van factoren die bijdragen aan de kwaliteit van leven van patiënten. Inzichten en praktische richtlijnen voor het omgaan met middelengebruik binnen de forensische zorg, met focus op maatwerk, belonen en het versterken van de kwaliteit van leven.

In ontwikkelingNieuw

Patronen in het gebruik van sociale media door forensische patiënten

Het doel is om (1) het gebruik van sociale media door de forensisch psychiatrische doelgroep in kaart brengen, inclusief mogelijke patronen en verschillen tussen subdoelgroepen, beveiligingsniveaus en beleidskaders. Daarnaast (2) de beleidsmatige regulering van sociale media binnen FPK’s/FPC’s te onderzoeken en hoe dit verschilt tussen beveiligingsniveaus, en wordt (3) inzicht verkregen in de ervaringen van zowel behandelaren als patiënten met betrekking tot het sociale media-gebruik en het bijbehorende beleid.

In ontwikkeling

Evaluatieonderzoek implementatie Waaiermodel

Dit project onderzoekt wat werkt bij de implementatie van het Waaiermodel in de begeleiding van jongeren met complexe functioneringsproblemen. Het evaluatieonderzoek brengt in kaart onder welke voorwaarden het model bijdraagt aan meer regie, beter begrip van het traject en effectievere samenwerking tussen professionals. De inzichten helpen organisaties het Waaiermodel doelgericht en duurzaam toe te passen in de praktijk.

In ontwikkeling

BeRK-gesprek: Ontwikkeling van een behoefte- en risicobeoordelingstool voor de BW/MO

Het BeRK-gesprek: Ontwikkeling van een behoefte- en risicobeoordelingstool voor de BW/MO

Deep

DEEP is een innovatieve eHealth‑interventie die forensische cliënten helpt om stress en spanning te reguleren met behulp van ademhalingsgerichte biofeedback in een meeslepende VR‑onderwaterwereld. Het project onderzoekt hoe en voor wie deze ervaringsgerichte interventie bijdraagt aan ontspanning, emotieregulatie en welzijn in de forensische zorg. Zo verkent DEEP de toegevoegde waarde van virtual reality als hulpmiddel binnen behandeling en begeleiding.

Succesvol samenwerken met vrijwilligers in de BW/MO

Dit project ontwikkelde een praktische handreiking voor het duurzaam en effectief inzetten van vrijwilligers binnen beschermd wonen en maatschappelijke opvang. De handreiking laat zien hoe informele steun door vrijwilligers kan worden georganiseerd en welke meerwaarde dit heeft voor cliënten en professionals. Zo ondersteunt het project organisaties bij het versterken van sociale inclusie en herstel in de forensische BW/MO‑praktijk.

Handreiking kracht- en herstelgericht werken in de forensische zorg

Dit project ontwikkelde een praktische handreiking voor kracht‑ en herstelgericht werken binnen de forensische zorg. De handreiking helpt professionals om herstel, hoop en eigen regie te verbinden met noodzakelijke forensische scherpte en risicomanagement. Zo biedt het project concrete handvatten voor herstelgericht werken in klinische, ambulante en PPC‑settings.

Handreiking warme overdracht

Het project Handreiking warme overdracht biedt forensische zorgprofessionals praktische ondersteuning bij het zorgvuldig en tijdig overdragen van cliënten binnen de keten. Op basis van een knelpuntenanalyse zijn een gemeenschappelijke begrippenlijst en een overdrachtsmodel in zes stappen ontwikkeld. Daarmee draagt het project bij aan betere samenwerking, continuïteit van zorg en veiligere informatie‑uitwisseling.

Ontwikkeling van een handreiking voor werken met vrouwelijke plegers van terrorisme

Dit project ontwikkelde een empirisch onderbouwde handreiking voor professionals die werken met vrouwelijke plegers van terrorisme. Op basis van literatuuronderzoek, dossieranalyse en interviews biedt het project verdiepend inzicht in psychopathologie, beïnvloedbaarheid en identiteitsontwikkeling. De handreiking ondersteunt zorgvuldige begeleiding en re‑integratie van deze specifieke doelgroep.

Seksualiteitsbeleid bij forensische cliënten

Seksualiteit krijgt in de forensische zorg nog te weinig structurele aandacht, terwijl zowel cliënten als behandelaren aangeven dat dit een belangrijk én vaak gemist thema is. Binnen dit thema wordt gewerkt aan meer openheid, duidelijke richtlijnen en praktische ondersteuning om seksualiteit op een veilige, gezonde en passende manier te integreren in het forensische behandelklimaat. Deze handreiking biedt basis voor het ontwikkelen van passend seksualiteitsbeleid binnen gesloten forensische zorginstellingen. Deze handreiking ondersteunt professionals bij het bespreekbaar maken van gezonde seksualiteit bij cliënten met een LVB. Deze behandelmodule helpt patiënten en behandelaren om seksualiteit en relaties veilig en verantwoord te integreren in de behandeling.

Forensische best practices in BW/MO instellingen

Dit project bracht in kaart welke best practices effectief zijn in de begeleiding van forensische cliënten binnen beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Op basis van ervaringen van professionals en cliënten is een concreet overzicht opgesteld van werkzame aanpakken, randvoorwaarden en do’s en don’ts. De resultaten ondersteunen instellingen bij het versterken en professionaliseren van hun forensische werkwijze binnen BW/MO.

Werken met de reclasseringscliënt op afstand

Deze KFZ‑handreiking bundelt best practices en concrete do’s & don’ts voor het effectief werken op afstand met reclasseringscliënten. Het document helpt professionals bij het vormgeven van online contact, zodat begeleiding en toezicht ook digitaal verantwoord en werkbaar blijven.

Kennisagenda LVB en Rapid Realist Review

Wat werkt in de forensische zorg voor mensen met een licht verstandelijke beperking? Dit project combineert een kennisagenda met een rapid realist review om inzicht te krijgen in effectieve interventies en werkzame mechanismen.

Risicomanagement LVB

Cliënten met een LVB vragen om een andere benadering van risicomanagement. Binnen dit thema is een handreiking ontwikkeld die professionals helpt om risico’s beter te herkennen, te duiden en te vertalen naar passende begeleiding en bejegening.

Implementatietraject duurzame verbinding

Het project Implementatietraject duurzame verbinding richtte zich op het toepassen van een relationele werkwijze die cliënten ook ná afloop van de behandeling in beeld houdt. Door betrokken zorgverlenen en contact na behandeling te borgen, wordt de kans op terugval en recidive verminderd. De implementatie leverde praktijkervaringen en een handreiking op voor duurzame toepassing in andere forensische instellingen.

Behandelvoortgang

Dit project richt zich op het beter meten van behandelvoortgang in de forensische zorg, specifiek voor doelgroepen waarvoor bestaande meetinstrumenten tekortschieten. Door passende instrumenten en concrete adviezen te ontwikkelen, krijgen behandelaren beter zicht op risico’s, herstel en verandering. Zo ondersteunt het project meer onderbouwde behandelkeuzes en kwaliteitsverbetering in de praktijk.

Forensische FACT LVB

Het project Forensische FACT LVB richtte zich op het toepassen en doorontwikkelen van het (F)ACT‑model voor forensische cliënten met een licht verstandelijke beperking. Door expertise uit de GGZ en gehandicaptenzorg te combineren, werd ambulante zorg beter afgestemd op deze specifieke doelgroep. Het project leverde waardevolle praktijkervaringen en concrete implementatieproducten op voor duurzame inzet van (F)ACT LVB.

Behandeling van seksueel grensoverschrijdend gedrag bij cliënten met een LVB

Het project Behandeling van seksueel grensoverschrijdend gedrag bij cliënten met een LVB ontwikkelde de interventie ‘Pas op de grens’, speciaal afgestemd op de ambulante behandeling van deze doelgroep. De cognitief‑gedragsmatige aanpak sluit aan bij de leerstijl van cliënten met een licht verstandelijke beperking en richt zich op het verminderen van recidiverisico. Het programma is erkend door de Erkenningscommissie Gedragsinterventies Justitie en biedt behandelaren een flexibel en praktisch inzetbaar instrument.

Forensische High & Intensive Care  (FHIC)

De Forensische High & Intensive Care (FHIC) biedt een vernieuwende aanpak voor forensische patiënten in crisis, gericht op herstel en het verminderen van repressie. Het model creëert een veilig, open leef- en werkklimaat waarin professionals kunnen opschalen wanneer nodig, zonder zwaarder in te grijpen dan noodzakelijk. Een reflectiemethode ondersteunt forensische professionals bij cultuurverandering en ethische vraagstukken in de praktijk. Daarnaast richt een project zicht op het beter begrijpen van agressie-incidenten en deze te vertalen naar concrete verbeteracties.

Sociotherapeutisch milieu

Het project Sociotherapeutisch milieu brengt in kaart welke elementen bepalend zijn voor een effectief en veilig behandelklimaat binnen forensisch‑psychiatrische klinieken. Door literatuuronderzoek en praktijkonderzoek zijn de werkzame factoren van sociotherapie inzichtelijk gemaakt. De resultaten vormen een belangrijke basis voor scholing, risicomanagement en verdere professionalisering van het forensisch sociotherapeutisch handelen

Schema Focused therapie – Helpers en Helden

Schema Focused Therapy (SFT) is een behandelinterventie gebaseerd op schema-therapie psychotherapie, gericht op het herkennen en veranderen van disfunctionele schema’s – diepgewortelde patronen van gevoelens, gedachten en gedrag die vaak ontstaan in de jeugd. Voor de forensische psychiatrie is een aangepaste variant ontwikkeld voor cliënten met cluster B persoonlijkheidsstoornissen, paranoïde persoonlijkheidsstoornis of psychopathie, waarbij sprake is van een matig tot hoog recidiverisico. In 2015 is deze interventie erkend door de Erkenningscommissie Gedragsinterventies Justitie. De eindproducten zijn niet vrij beschikbaar en er dient een training gevolgd te worden voor het geven van SFT.

Krachtgericht werken binnen de maatschappelijke opvang en beschermd wonen

Onderzoek naar factoren die bijdragen aan een veilig leefklimaat in de maatschappelijke opvang, met praktische handvatten in een werkboek voor professionals om veiligheid en resocialisatie te versterken. Verkenning van dilemma’s bij krachtgericht werken met forensische cliënten in de opvang, op basis van literatuur, interviews en reflectiebijeenkomsten over thema’s als veiligheid, huisvesting en middelengebruik. Onderzoek naar de toepassing van inzichten uit eerder onderzoek, gericht op het implementeren van methoden om professionals te ondersteunen bij complexe praktijkdilemma’s in de opvang.

Verlofhulp

Een digitale applicatie die forensisch psychiatrische patiënten ondersteunt tijdens verlof, met gepersonaliseerde vragen, monitoring van afspraken en praktische adviezen om zelfregie en veiligheid te vergroten. Pilotonderzoek naar een vereenvoudigde versie van de Verlofhulp, gericht op gebruiksvriendelijkheid, effectiviteit en voorbereiding op bredere implementatie binnen organisaties.

GRIP-app

Hoe herken en beheers je stress en boosheid beter? De GRIP-app helpt cliënten met het signaleren, monitoren en reguleren van emoties, en ondersteunt zo preventie van escalatie. Werkt de GRIP-app bij het verminderen van huiselijk geweld? Deze studie onderzoekt de inzet van biofeedback en laat zien hoe technologie, mits goed toegepast, de behandeling kan versterken.